Ik kan een uur en acht minuten typen over design thinking en het nut van bosbaden. Maar misschien vind je het leuker om lekker te luisteren en je “creativiteit wat op te laten porren” zoals Irene dat noemt. Met haar podcast MonkeyTalk deelt ze haar ervaring door in gesprek te gaan met VoorApers. Zodat je die lekker kunt naäpen. Ik was haar 82ste VoorAper. Dus meer dan genoeg afleveringen om je creativiteit een boost te geven. Veel luister plezier: https://open.spotify.com/show/4uIePXJUWG4SggY6SRkHdt?si=c78bd1cb33c741ec
Soms komt een idee uit de lucht vallen. Plopt zomaar binnen. Maar misschien is de ideebedenker al jaren (onbewust) bezig met het oplossen van een probleem. Als je samen aan de slag gaat om een probleem op te lossen, heb je een inspirerende, activerende en concrete vraag nodig. Niet een die ver weggestopt zit in het oneindig grote onbewuste van iemand maar een gebaseerd op menselijk bewijs waar behoefte aan is; Hoe kunnen we…?
De Vragenmaker is een van de 9 rollen uit mijn nieuwe boek ‘Het kleine grote design thinking doeboek.’ Je krijgt het tijdens de tweedaagse masterclass 25 en 26 april 2024. Meer info vind je hier.
En daar krijg je een twee-daagse masterclass design thinking bij. 25 en 26 april 2024. Inclusief overnachting op Landgoed Zonheuvel in Doorn. Meer info hier.
In de afgelopen 20 jaar als ontwerper heb ik iets ontdekt. Ik kwam erachter dat er een naam was voor wat ik deed; design thinking. Het maken van uitprobeersels, prototypes om mensen iets nieuws te laten ervaren. En te kijken of dat nieuwe een verbetering is, gewenst is. Dat pakte zeker niet altijd goed uit maar was wel altijd leerzaam……en leuk. En toen ik op een gegeven moment werd gevraagd om een college ‘ontwerpen’ te geven op de Hogeschool voor de Kunsten liet ik de jonge ontwerpers vooral zien ‘wat’ ik had gemaakt. Toen een van de studenten vragen stelde over het ontwerpproces kwam ik niet verder dan “gewoon dingen doen” gevolgd door een lange stilte waarin ik op zoek ging naar een betere uitleg. “Nee dingen ongewoon doen.” Een zaal vol hoog opgetrokken of juist diep fronsende wenkbrauwen als gevolg. “Want als je doet wat je altijd doet krijg je wat je altijd krijgt.” De quote van Einstein redde mijn premature carrière als docent en twee dagen later kreeg ik een telefoontje of ik les wilde komen geven op HKU. Het docentschap in combinatie met mijn ontwerppraktijk resulteerde in een blog waar ik een jaar lang elke dag mijn bevindingen deelde en vormde de basis voor het vak Design Thinking op HKU. Vele colleges, workshops en trainingen in binnen-en buitenland volgden maar mijn echte ontdekking deed ik tijdens het schrijven van Het kleine grote design thinking doeboek. Ik stelde mezelf de vraag of ik een naam kon bedenken voor de rollen die je in het design thinking proces speelt èn of ik daar een tekening bij kon maken. Nu moet je weten dat ik totaal niet kan tekenen. Dus het moest eenvoudig. En dat lukte. Maar wat veel verrassender was, was dat ik me veel beter kon verplaatsen in een van die rollen. Een uniek boek over design thinking was geboren.
Design thinking is een aanpak voor het oplossen van complexe (maatschappelijke) problemen en het ontwikkelen van creatieve oplossingen. Denk daarbij aan het onderwijs, de zorg, het milieu, vluchtelingen, mobiliteit, laaggeletterdheid, eenzaamheid, armoede, et cetera. Ze noemen design thinking ook wel human centered design: mensgericht ontwerpen. Door mensen, voor mensen en met mensen. Mensen kunnen hardop dromen. Wij kunnen ons een wereld voorstellen zoals die zou kunnen zijn. Ik geloof dat er veel meer verrassende en waardevolle oplossingen kunnen ontstaan als we gebruikmaken van ons inlevingsvermogen, onze verbeeldingskracht en ons lef om nieuwe dingen uit te proberen.
In Het kleine grote design thinking doeboek licht ik de 9 rollen toe die je in het ontwerpproces speelt:
De Dromer. Formuleert de gewenste situatie.
De Wakkerschudder. Laat je de urgentie voelen.
De In Kaart Brenger. Brengt de huidige situatie in kaart. Hoe is het NU?
De Bewijsverzamelaar. Verzamelt bewijs wat werkt en waar behoefte aan is.
De Vragenmaker. Formuleert ontwerpvragen op basis van het verzamelde bewijs.
De Ideeënbedenker. Bedenkt veel originele ideeën
De Ideeënwaardeerder. Waardeert ideeën op basis van relevante criteria.
De Uitprobeerder. Brengt ideeën tot leven in de vorm van prototypes, rollenspellen of simulaties.
De Verbeteraar. Gebruikt de feedback van gebruikers om de uitprobeersels te verbeteren.
In het boek staan inspirerende voorbeelden en leg ik uit hoe je samen aan de slag kunt gaan met de rollen. Het is een handreiking om nieuwe dingen uit te proberen. Wat je uitdaging ook is, met Het kleine grote design thinking doeboek kom je erachter waar mensen echt behoefte aan hebben. Je ontdekt hoe je waardevolle impact kunt maken, gebruikmakend van je aangeboren creativiteit. Iedereen is een design thinker.
Afgelopen donderdag gaf ik een stoomcursus design thinking aan zo’n 60 fysiotherapie docenten. Ze hadden een teamdag en waren overdag lekker sportief en creatief bezig geweest. Toen ik einde middag het restaurant aan het water binnenliep zat de sfeer er al goed in. En hier en daar ook al een biertje en een wijntje. Kortom de perfecte ingrediënten voor een vrijwillige poging tot het overwinnen van overbodige obstakels. Ik vertelde ze dat we in ruim een uur nieuw onderwijs zouden gaan ontwikkelen. Iets wat normaal toch gauw een paar maanden duurt. “Drie jaar!” riep iemand. De toon was gezet. Dit wordt pret. En dat werd het.
Hoe dan?
Door ze elkaar om en om te bevragen over een kennis kado dat ze zelf een keer hadden gegeven. Een leerervaring die ze ooit hadden ontworpen waar de ‘student’ achteraf echt blij mee was. Er achter te komen waarom die ander dat kennis kado had ontworpen, een ontwerpopdracht te formuleren, ideeën te bedenken en te verrijken, er 1 te kiezen om vervolgens een prototype van dat alternatieve kennis kado voor de ander in elkaar te knutselen.
Ruim een uur en 13 stappen later gaven de duo’s elkaar het kennis kado dat ze voor elkaar ontworpen hadden. De laatste stap was het vragen van feedback.
“Vraag NOOIT. Wat vind je ervan?”
Als ze elkaar dat hadden gevraagd was menig antwoord geweest:
“Leuk! Biertje?”
Wat je dan wel moet vragen?
Dat is het beste kennis kado dat ik een keer heb gekregen.
Op 26 januari 2013 besloot ik een jaar lang elke dag de wekker een uur eerder te zetten. Om 6.00 drukte ik 1 keer op snooze. Om 6.09 stond ik op en schreef om 6.12 ‘iets’ over design thinking. Over empathie, creativiteit of prototypen. Om 7.00 publiceerde ik zonder het na te te lezen. Soms werd het 7.30. Maar het was een jaar lang het eerste wat ik creëerde. De gedisciplineerde, vasthoudende verbeelding van mijn nieuwsgierigheid. In deze omschrijving ontbreekt het vijfde element van het creatief vermogen; samenwerken. Dat uurtje in de ochtend was pure ME time. De ontwikkeling van mijn kunstenaarschap en mijn strijd met mijn Kabouter die altijd van alles vindt van wat ik denk, maak en deel. Ik zei ook altijd dat het het beste ‘ding’ was, wat ik ooit gedaan had. En dat is natuurlijk niet heel slim. Om dat te denken en zeker niet om te zeggen. Het degradeert al het andere. Want dat is dan sowieso minder en het werpt een enorme drempel op om weer iets anders te doen in je ME time. En die drempel werd een berg toen ik met CORona nog meer ME time mogelijkheid kreeg. Alle Design Thinking workshops, trainingen en presentaties werden gecanceld. Meer ME time. Minder omzet. En het beste wat ik ook gedaan had al gedaan. Garantie voor een hardCOR crisis. Ik was eigenlijk ook wel een beetje klaar met Design Thinking ook wel Human Centered Design genoemd. Dat Human Centered was de oorzaak van een wereldwijde crisis. Onze verslaving aan (oneindige) groei; meer omzet en meer likes. Kan het ook Planet Centered? Kun je ook ontwerpen met de planeet als stakeholder. Kunnen we sowieso wel iets terug doen voor moeder aarde? In de VPRO Tegenlicht aflevering Groen Goud maakte ik kennis met John D. Liu die vanaf 1995 in opdracht van de Chinese overheid de restauratie van het Löss-plateau op camera vast legde. Sindsdien is Liu bezig met zijn wereldwijde missie om woestijnen te vergroenen en biodiversiteit te herstellen. In de aflevering zit een overvloeier die een kantelpunt in mijn denken veroorzaakte:
‘Building a new balance between ecology, economics and hope.
The world’s landscapes and ecosystems are degrading at an unprecedented pace. It’s in our common interest to build resilient landscapes, restore healthy ecosystems and create regenerative businesses for generations to come.
Now more than ever, the world needs viable solutions based on social and ecological needs, science and entrepreneurship. For this to happen, we need a practical holistic approach that everybody understands.
4 Returns: a holistic and practical framework that acts as the common language of global landscape restoration.
4 Returns is a science-based framework that is proven in practice. Developed in close collaboration with leading scientific institutes, business schools, farmers and experts, 4 Returns transforms degraded ecosystems by focusing on 4 key returns over the course of a single generation (20 years).’
20 jaar! Mijn leeftijd plus 20 was 73. Ik dacht; doen. Helaas had mijn vader zijn 1.200 ha grond in Zuid Afrika verkocht en Kabouter had nog een waslijst aan redenen om het niet te doen.
“Do or do not. There is no try.” zegt Yoda. Ik deed het niet maar de cursus en die overvloeier hadden een deurtje open gezet. Een deurtje van Human Centered naar Planet Centered. Nu ik dit zo schrijf realiseer ik me wat er toen gebeurde; Een maker genaamd John D. Liu inspireerde mij met twee in elkaar overvloeiende beelden en liet mij een hoopvolle toekomst zien die mij de inspiratie en energie gaf het deurtje verder open te duwen. En wie stond daar?
Afgelopen Dutch Design Week liep en fietste ik 5 van de 9 dagen in Eindhoven. Ik zag honderden oplossingen en ideeën om huidige situaties te transformeren in gewenste situaties. Soms heel conceptueel, of noem het speculatief, soms heel concreet, mezelf afvragend “Waarom heeft niemand dat eerder bedacht?”
Dit project was een tip van Erwin Slegers, studieleider Graphic Design op HKU. Erwin gaf me een paar tips die buiten het drukke Strijp gebied lagen en waar ik met mijn 40 jaar oude Peugeot vouwfiets naar toe kon fietsen. Met de virtuele Google Maps Dame op de bagagedrager en mijn waterdichte Ortlieb rugtas kruiste ik woonerven en parkjes om uiteindelijk in een woonwijk te belanden waar zich op de hoek van de straat een klein kapelletje bevond. Op de stoep stond een Tiny House volledig van hout en in de hal van de kapel werd het project van AtelierNL toegelicht. Ik had mijn oortjes nog in dus sloeg het aanbod om een mp3 speler met oortjes voor de audiotour te lenen af en scande de QR code die op de uitlegposter stond. Die QR codes zijn toch wel heel makkelijk. Je zet je mobiel in camera stand en je richt op de QR code, vervolgens verschijnt binnen een fractie een fractie van seconde de URL naar de, in dit geval, audiotour van AtelierNL op SoundCloud;
Daar zat dan op een bank gemaakt van een ergens in een park van Eindhoven omgevallen boom in de zomer van 2019 . De verhalen waren van mensen die van dichtbij de storm hadden meegemaakt. Prachtig gemaakt bijna net zo mooi als BOB, de geweldige podcats van de VPRO. Het was heel bijzonder daar te zitten, de verhalen van storm en vallende bomen in mijn oren en de geur van jong fris blad en hout dat nog wortel moet schieten en de lucht in wil groeien.
Na een klein kwartiertje luisteren adopteerde ik een boom; een Gele Kornoelje voor in een voedselbos in Eindhoven. Eigenlijk voor mijn kleinzoon en wat bleek, we konden de boom zelf planten. Afgelopen zaterdag reden we naar Eindhoven om in de tweede shift ‘onze’ Kornoelje te planten. Bij aankomst bleken de vrijwilligers zo enthousiast te werk zijn gegaan daar er geen boom over was. Dus ging men in de reeds geplante bomen op zoek naar ‘onze’ Gele Kornoelje want ik had er bij de adoptie daar in die Kapel op de DDW een label aan gemaakt met ‘Cor & Jóa’ op. Helaas werd ie niet gevonden. Gelukkig vond men nog toch nog een boompje en toevallig ook nog eens een gele Kornoelje. Op zoek naar een plek waar die laatste boom geplant zou kunnen worden vonden we een mooi plekje. En toen Jóa en ik onze groene vingers in de zwarte aarde roerden, zag ik in mijn ooghoek een label met Cor & Jóa erop……naast de Gele Kornoelje die wij aan het planten waren stond de Gele Kornoelje dien ik had geadopteerd. Ik haalde het label er vanaf en schoof het plechtig om een pril takje van onze Gele Kornoelje.
Gisteren was het 1410 dit is post 1411. Laat ik beginnen met mijn uitzicht. Vier jaar nadat ik het koopcontract tekende, is dit mijn nieuwe schrijfplek in Rotterdam:
Kenners herkennen de Erasmusbrug en wellicht ook LantarenVenster. Ik kijk uit op de plek waar ik de afgelopen dagen als vrijwilliger werkte en 13 voorstellingen zag; het Architectuur Film Festival Rotterdam. De voorstellingen varieerden van een prachtig gemaakte documentaire over Braun designer Dieter Rams tot een live performance waarin 4 gamers een pacifistische rondleiding gaven in toekomstig apocalyptisch New York. Rams was overigens de grote inspiratiebron van Sir Jonathan Ive, voormalig Chief Design Officer van Apple. Kijk maar eens naar Rams T3 pocket radio en de eerste i-Pod;
De naam van Ives nieuwe bedrijf ‘LoveFrom’ komt van een quote van Steve Jobs;
“Een aantal jaar geleden was er personeelsbijeenkomst waar Steve Jobs sprak. Hij zei dat als je iets maakt met liefde en aandacht, zelfs voor mensen die je waarschijnlijk nooit zult ontmoeten, je je dankbaarheid toont aan de mensheid.”
Ive was geraakt door deze uitleg en noemde zijn nieuwe bedrijf ‘LoveFrom’. Het zegt kort en bondig waarom Ive doet wat ie doet. Ive doet het bij LoveFrom overigens met Marc Newson. Newson is onder andere ontwerper van de Lockheed Lounge:
In de docu ‘Rams’ zag ik Dieter Rams lopend in het Vitra Museum nee schuddend zijn schouders ophalen kijkend naar Newson Lockheed Lounge. Ik ben benieuwd wat Rams van Newson’s eerbetoon aan Mies Ludwig van der Rohe’s vindt;
Ik denk dat het zijn goedkeuring zou krijgen. Newson brengt ons met zijn inspiratie 90 jaar in het verleden. Van der Rohe was namelijk de laatste directeur van Bauhaus, de beroemde ontwerpschool opgericht in 1919 en door de Nazi’s gesloten in 1932.
In ‘Lotte am Bauhaus’ die ik op AFFR zag “vertelt filmmaker Gregor Schnitzler honderd jaar na oprichting het onderbelichte verhaal van de vrouwelijke studenten van Bauhaus. Vanwege hun ‘gebrek aan ruimtelijk inzicht’ werden ze door Walter Gropius verbannen naar de weefafdeling. Lotte am Bauhaus volgt het leven en werk van de jonge Lotte, een ambitieuze en getalenteerde vrouw die zich tegen de wensen van haar familie inschrijft bij het Bauhaus. De film is geïnspireerd op het werkelijke leven van de invloedrijke ontwerper Alma Siedhoff-Buscher, vooral bekend vanwege haar kleurrijke houten speelgoed en kinderkamers. Prachtige beelden brengen het Bauhaus honderd jaar na dato weer tot leven.”
Wil je een duik nemen in de wereld van het Bauhaus weefatelier en de rijkdom aan kleuren, materiaalexperimenten en prachtige eindproducten ervaren? Of het werk van vier hedendaagse, door Bauhaus geïnspireerde, kunstenaars bekijken? Ga dan, tot 3 november 2019, naar TextielMuseum in Tilburg.
Vanochtend werd ik gewekt door mijn Sleep Cycle app die ik op mijn iPhone heb geïnstalleerd. Sinds een aantal weken houdt mijn mobiel mijn slaapgedrag in de gaten. Mijn slaapkwaliteit van afgelopen nacht is 74%, ik lag 8 uur en 26 minuten in bed, snurkte 58 minuten, wat resulteerde in een aantal nachtelijke porren van mijn vrouw. Het fijne aan de app is dat het wekkergeluid een aanzwellende harp, wind, zee symfonie is die je langzaam uit je slaap haalt. Een lichte aanraking van mijn mobiel geeft me nog een aantal minuten voordat het koor van harpisten in het bos aan zee hun symfonie vervolgen. Ik trek het laadsnoer uit mijn mobiel en schuif met mijn rechter wijsvinger de stopknop van de Sleep Cycle app naar boven. Ik onderdruk de behoefte om direct mijn mail en Whatsapp te checken en leg mijn rechterhand zo’n tien centimeter onder mijn navel op mijn buik en mijn linkerhand op mijn rechterhand. Mentaal ben ik misschien ‘wakker’ maar mijn lijf heeft 8 uur en 26 minuten horizontaal gelegen. Met korte en krachtige impulsen druk ik 40 keer mijn buikspieren naar buiten, adem een keer diep in en trek mijn buikspieren 40 keer naar binnen. Mijn lijf is nu voorbereid op de grote 45 graden kanteling die mij na 8 uur en 26 minuten horizontaal te hebben gelegen verticaal op de bedrand doet belanden. Ik bal mijn vuisten en strek ze zo ver mogelijk in de lucht en forceer, indien nodig, een grote glimlach op mijn mond. 10 seconden later span ik mijn buikspieren, recht mijn rug en sta op alsof ik aan een touw aan mijn hoofd word opgetrokken. Ik sta en stap de 13 treden naar beneden, druk onderweg naar de waterkoker het middelste knopje van de Nespresso aan en keer om naar het toilet, waar ik de kleur van mijn ochtend urine vergelijk met mijn gevoel en in gedachten de dag terugspoel op zoek naar verklaringen. In de verte hoor ik de waterkoker afslaan en op weg ernaar toe check ik naar links kijkend of de Nespresso is opgewarmd. Check. Een snelle blik rechts naar het afdruiprek doet mij bukken naar links waar ik mijn favoriete espresso kopje pak en hem voorzichtig tot de rand vol giet met heet water. In de drie stappen die de waterkoker verwijderd is van het Nespresso apparaat voel ik het kopje warm worden en plaats het precies in het midden van de daarvoor bestemde plek van het Nespresso apparaat. Ik plaats de Onyx 12 capsule bovenin het apparaat en schuif de startknop naar me toe. Met een hoorbare krachtsinspanning duwt de machine de capsule naar achteren en 3 seconden later begint mijn smeerolie in het voorverwarmde kopje te stromen. Ik sluit mijn ogen en adem met een diepe teug gulzig de uitlaatgassen van mijn dopingmachine in. Als ik mijn ogen open, druppelt de laatste koffie in het kopje en sluit de bruine cremelaag zich. Met een afsluitend “pfffffffff” geeft ook de Nespresso aan klaar te zijn voor de dag. In de keuken drink ik, naar buiten kijkend, mijn espresso met kleine slokjes. De intense smaak van donkere chocolade en laurierdrop vult mijn mond. Mijn smaakpappillen zijn wakker en zetten mijn tong aan om een rondje te maken langs de binnen en buitenkant van mijn tanden.
Ik draai op de bal van rechtervoet, zet het kopje weer bij de waterkoker en loop naar de woonkamer waar ik de eetkamerstoel op het tapijt zet en mijn onder en bovenlijf in een dekentje wikkel. Ik recht mijn rug zonder de rug van de stoel te raken, plaats mijn voeten plat op de grond en mijn handen met de handpalmen naar boven op mijn bovenbenen. Met mijn middelvingers maak ik licht contact met mijn duimen, sluit mijn ogen en adem 30 keer in door mijn neus en uit door mijn mond. Dan neem ik een hele diep teug die ik zo diep mogelijk uitadem om vervolgens zo lang mogelijk mijn adem in te houden. Voordat het oncomfortabel wordt, adem ik diep in en houd mijn adem 10 seconden vast om het hele ritueel nog twee keer te herhalen. Met de laatste uitademing probeer ik zo langzaam mogelijk mijn ogen te openen en mijn middelvingers van mijn duimen te verwijderen. Mijn handen voelen ‘vol’ aan en lijken te tintelen. Ik wrijf ze los in ronddraaiende bewegingen en trek een voor een mijn vingers los door aan het eind in mijn vingertoppen te knijpen wat soms resulteert in een zachte ‘snapp’. Vervolgens wrijf ik met mijn linkerhand de binnen en buitenkant van mijn rechterarm ‘warm’ en met mijn rechterhand mijn linkerarm. Dan mijn voeten, benen, liezen heupen, billen, rug, buik, borst schouders, nek, gezicht en als laatste masseer ik mijn hoofdhuid los. Een zelfde ritueel herhaal ik onder de douche waarbij ik de laatste twee minuten koud af douche en mijn tanden poets. Na de training van Wim Hoff, 5 jaar geleden, gaat dat inmiddels zonder naar adem te happen. Met het ophangen van de door het koude water hard geworden douchslang, het hardop in de spiegel uitspreken van mijn affirmaties en een afsluitend dankwoord aan het universum is deze ruim 52 jaar geleden geboren en bijna 53 jaar geleden verwekte homo sapiens klaar voor de dag.
Mijn ochtendritueel, het ontwijken van slecht nieuws en politiek zijn mijn overlevingsstrategieën in een tijd waar we niet meer hoeven te jagen voor ons voedsel of te vluchten omdat er op ons gejaagd wordt
Mijn ochtendritueel is mijn poging om elke dag met een ‘beginnersmind’ de dag aan te gaan of zoals Yoda uit Star Wars zegt “You must unlearn what you have learned.”
En daar zit misschien ook wel mijn haat liefde verhouding met het onderwijs want we leven in een wereld waar we vanaf onze geboorte leren dat we denkende wezens zijn die voelen. Maar zijn we niet voelende wezens die denken.
Mijn ochtendrituelen doen me voelen dat ik leef. Het brengt mijn denken dichterbij mijn gevoel.
