Moge Piet. Zeg Piet ik ben een beetje aan stoeien met hoe we de werken van de kinderen met jouw werk kunnen ‘vergelijken’.
Je bedoelt met dit werk:
En dat hebben ze nog niet gezien, toch?
Nee Piet dat klopt. Ze hebben een werk gemaakt dat volgt op deze:
Oh ja. Ik ben er weer Cor. En toen zag ik daar een aantal tijdsgenoten en voorgangers in.
Inderdaad Piet. Zoals je deze vond lijken op Braque uit 1910:
Klopt. En als ik die nu eens naast jouw werk hang?
Ja doet dat eens.
Hoe ‘goed’ vind je deze dan?
En hoe bepaal ik of het goed is? Op basis van die criteria die je gisteren gaf?
Ja Piet. Probeer dat eens te doen. Op basis van:
kleurgebruik
compositie
jaartal
Op basis van kleurgebruik vind ik de keus om helemaal geen kleur te gebruiken heel gedurfd. Maar als ik naar mijn voorgaande werk kijk zou ik die stap, of noemen we het evolutie, wel heel groot vinden. Dus vanuit evolutionair oogpunt klopt het niet voor me. Mijn evolutie naar het gebruik van de primaire kleuren was een hele belangrijke en daar stap ik niet zomaar weer vanaf.
Wat zou je kleuradvies zijn aan deze maker?
Maak gebruik van zachte primaire kleuren!
En qua compositie?
Qua compositie gaat het weer een beetje terug in de tijd en lijkt het op mijn werk in mijn kubistische periode in Parijs. Het deed me dan ook denken aan het werk van Braque uit 1910 zoals ik als eerder zei.
Wat zou je compositie advies zijn aan deze maker?
Laat hem of haar het filmpje nog eens bekijken dat je gemaakt had en dat stopte bij mijn voorlaatste werk. Misschien zou het goed zijn om daar dan de jaartallen bij mijn werken te vermelden. Dan kan de maker duidelijker zien dat zijn/haar werk terug in de tijd gaat in plaats van vooruit, wat de bedoeling van deze uitdaging is.
Ah! Dan moet ik dat werk dus even ergens anders hangen.
Wat bedoel je Cor?
Nu hangt het rechts van jouw werk wat lijkt alsof het erna komt. Het moet links hangen omdat het lijkt op werk dat je eerder maakte. Zo:
Ja! Beter.
Piet! Je brengt me op een idee!!
Vertel.
Ik laat het je even zien:
Wat is dat?
Dat is een Google Cardboard. Leg ik je morgen uit. Fijne zondag Piet.
Goedemorgen Cor. Wat ontzettend leuk om te doen dat zoeken naar relaties met andere kunstenaars met het werk van de kinderen als uitgangspunt.
Waarom vind je dat zo leuk?
Als ik even terugkijk hoe je dit hebt aangepakt zit het volgens mij zo; ten eerste heb je ze nieuwsgierig gemaakt en uitgedaagd door mijn werk achter elkaar te laten zien tot en met mijn voorlaatste werk:
En ze gevraagd wie de maker van die werken is om ze vervolgens te vragen om een werk te maken dat past in de lijn van mijn evolutie. Je hebt ze verteld dat het werk dat ik na bovenstaand schilderij maakte hier in Boymans van Beuningen hangt. Maar je hebt ze het nog niet laten zien.
Klopt Piet.
En vervolgens heb je mij alle tekeningen van de kinderen gegeven en gevraagd of ik verbanden zie met werken van andere kunstenaars in, of voor, mijn tijd. 1917 dus.
CORrect Piet. Laat zien. Wat heb je daar?
Ok Cor. Daar komt ie. In willekeurige volgorde.
Geweldig Piet. Op deze manier wordt het een hele leuke les kunstgeschiedenis.
Ik heb er ook een paar bekeken. Die me deden denken aan werken die na 1917 gemaakt zijn dus jij niet kunt herkennen omdat jij uit 1917 bent:
Ah! Bart van der Leck. Ja geweldig. Dat ik die niet herkende. Waarschijnlijk omdat de tekening zwart wit was. Maar dan heb ik nog wel een recenter voorbeeld van Bart. Bart is van grote invloed geweest op mijn werk. Hij heeft me het duwtje gegeven richting mijn primaire kleuren gebruik. Kijk dit werk komt ook uit 1917:
Piet dit is echt geweldig.
Jazeker Cor. En ik vind het ook zo interessant om te zien wat er na mijn werk door anderen gemaakt is en dat dat tevoorschijn komt omdat de kinderen een werk moesten maken dat de opvolger moest zijn op deze:
Zeg Piet. Ik zou het geweldig vinden als we samen alle tekeningen kunnen koppelen aan een ander werk. En de kinderen dat na de meivakantie te laten zien. En het zou helemaal geweldig zijn om die werken op basis van een aantal criteria in relatie te brengen met het jouw werk. We zouden dat kunnen doen op basis van drie criteria:
kleurgebruik
compositie
jaartal
Dat klinkt goed Cor. Laten we daar even goed over nadenken.
Zeg Piet. Toen ik je gisteren het filmpje met de tekeningen van de kinderen liet zien zag jij in een aantal het werk van de Kubisten als Braque, Cezanne en Picasso en Futuristen als Duchamp en Boccioni. Of Blaue Reiter als Kandinsky. Door de dynamische lijnvoering, herhaling en in sommige gevallen nog herkenbare werkelijkheid. Zou jij alle tekeningen nog eens goed willen bekijken en kijken of je relaties kunt leggen met tijdsgenoten of voorgangers.
Dat is prima Cor. Maar heb je dan wel even de losse tekeningen?
Tuurlijk Piet. Ajb.
En Piet. Wil je als je een relatie ziet ook een concreet voorbeeld geven in de vorm van een werk van de desbetreffende kunstenaar?
Tuurlijk. Maar geef me wel even de tijd. En wat wil je er eigenlijk mee doen?
Die kids hebben nu vakantie maar na de vakantie ga ik terug en wil ze jouw feedback geven en ze vragen of ze met die feedback nog een werk willen maken.
Dag Cor. Zeg ik heb eens nagedacht over je speltest. Ik vond de werken veel dynamischer en organischer dan mijn werk. Hebben ze mijn evolutie wel begrepen?
Of laat het juist nog meer zien hoe uniek jouw werk is?
Het werk wat de kinderen hebben gemaakt ligt veel meer in de sfeer van de Kubisten als Braque, Cezanne en Picasso en Futuristen als Duchamp en Boccioni. Of Blaue Reiter als Kandinsky. Dynamische lijnvoering, herhaling en in sommige gevallen nog herkenbare werkelijkheid. De strakke geometrische lijnvoering hebben maar een paar leerlingen toegepast. Ik vind dat bijzonder opmerkelijk ondanks het geometrische voorbeeld.
Daar zou ik alleen een onderzoek op los kunnen laten, dat wij mensen blijkbaar van nature toch organische vormen kiezen boven hoekige geometrische… ??
Wat ik wel grappig vind is hoe hun commentaar weer een ander beeld geeft. Dat ze toch wel degelijk in mijn huid zijn gekropen en zich een voelen met mijn zoektocht naar vernieuwing en abstractie.
Ja mooi he.
En mooie uitspraken als:
“Ik keek de klas rond en zag regenbogen en die heb ik meegenomen.”
En
“Transformeren van vorm.”
“Alles aan elkaar verbonden al merk je dit niet.”
Prachtig!
En weet je Piet, Rome is ook niet in een dag gebouwd. Die kids zijn in 10 jaar gevormd tot wie ze zijn en leven in deze tijd. Fascinerend hoe creativiteit werkt en opgebouwd is uit dat wat we weten.
Toch blijft het mij fascineren dat er maar enkele de hoekige geometrische lijnvoering hebben toegepast. Succes met het vervolg Cor.
Dat ging heel goed, was heel leerzaam en erg intensief. Mijn respect voor docenten in het basisonderwijs is NOG groter geworden. Wat een energie zit er in die 10 jarigen. Dan heb ik het maar makkelijk als docent met ‘mijn’ kunst en economie studenten. Een groot voordeel wel is dat ze geen mobiele telefoon hebben. Uiteindelijk zijn de 30 leerlingen bijna 2 uur zeer aandachtig bezig geweest. Volgens juf Kim is dat heel bijzonder.
Hoe begon je de test?
Ik begon te vertellen dat ik net als zij ook nog op school zat. Ik vroeg ze of ze wisten welke school er na de basisschool kwam. Veel wisten dat en een aantal wisten me ook te vertellen dat je daarna ook nog naar de universiteit kon. Ik legde ze uit dat in plaats van de universiteit je ook naar een hogeschool kunt en dat ik les geef op zo’n hogeschool, en dus zelf ook nog op school zit….als student. Want, zo vertelde ik, na de hogeschool of universiteit kun je een zogenaamde master volgen. Menigeen keek me aan met een gemengde blik van ongeloof en bewondering.
En toen?
Toen vertelde ik ze dat ik voor de master kunsteducatie een onderzoek aan het doen ben naar hoe ik kinderen nieuwsgierig kan maken naar abstracte kunst in musea door gebruik te maken van spelprincipes. Om er aan toe te voegen wie er wist wat abstracte kunst was.
Dat wist natuurlijk niemand.
Ha! Weet je wat een leerling zei?
Nee. Vertel. Nu ben ik heel nieuwsgierig.
“Kunst waar eigenlijk nergens op lijkt maar wel heel mooi is.”
Hoe oud was die leerling?
Tien jaar Piet.
Indrukwekkend.
Zeker. Waarop een andere leerling vroeg of hij naar de plee mocht. Toen ik hem vroeg of ie dat altijd zo vroeg, zei hij heel netjes dat hij het woord plee gebruikte omdat ik het eerder op een playtest had gehad. Ik zei hem dat ie maar snel zijn test moest gaan doen op de plee. Toen hij even later terug kwam en ik vroeg of hij zijn handen wel had gewassen naar de pleetest liep hij onder gegniffel en gelach van zijn klasgenoten theatraal met gebogen hoofdje naar de wasbak in de klas.
Hoe had jij je eigenlijk voorgesteld?
Op het scherm in de klas stond “Dag, ik ben Cor.” Dit was al zichtbaar vanaf het begin. Ik ging verder met mijn verhaal door de volgende slide te laten zien waarop stond “Cor Noltee” waarbij ik de nadruk even legde op mijn achternaam door met mijn laserpointer een rood cirkeltje om mijn naam te ’trekken’. Ik vertel je dit omdat een aantal leerlingen mijn naam gebruikte om uit te zoeken wie de kunstenaar was van de werken die ik liet zien. Van jou dus. Ik starte het volgende filmpje en vroeg ze, als ze wisten wie de kunstenaar was, dat niet hardop te roepen maar het zachtjes in mijn oor te fluisteren.
Degene die het niet direct wisten mochten het opzoeken op de computer of dus vragen aan mij stellen waar ik alleen ‘Ja’ of ‘Nee’ op zou antwoorden.
En?
De eerste die naar me toe kwam was een jongen die zei “Picasso”. Ik zei ‘Nee’ en voegde daar aan toe dat ik dat misschien ook wel had gedacht aan de hand van de werken die ik had laten zien.
Ja, daar kan ik me iets bij voorstellen.
Daarna kwam er een jongen naar me toe die zei “Is het Piet Mondriaan?” Ik was zeer verbaasd en verrast, zei “Ja” en vroeg hem hoe hij dat wist. Hij vertelde dat hij een van de werken uit het filmpje had herkend naar aanleiding van een museum bezoek. Zijn niet gefluisterde antwoord veroorzaakte een stroom van leerlingen die naar me toe kwamen met “Is het Piet Mondriaan?”. Waarop ik bedacht om die leerlingen een post-it te geven en te vragen om op te schrijven hoe ze dat wisten.
En?
De antwoorden varieerden van naïef tot heel creatief:
“Als je Piet Mondriaan typt zie je allemaal schilderijen die we in het filmpje zagen.”
“We hebben het gevonden op internet.”
“Als je op de computer schilderijen typt , stond er een van hem op het bord.”
“Ik zei zo maar iets. Ik keek goed en herkende hem.”
“We hebben het opgezocht. Ik klikte op schilderijen, toen zagen we een foto met de naam.”
“Ik denk dat het Mondriaan is omdat ik die stijl herken.”
“Omdat we die al kennen.”
“Omdat er PM zagen staan in het schilderij en door al die vierkanten.”
Vervolgens ontving de leerling die mij als eerste het juiste antwoord vertelde de “Officiële Abstracte Kunstkenner Trofee”
Om vervolgens aan iedereen te vragen of ze een werk wilde maken wat jij gemaakt zou kunnen hebben na dit werk:
Dit werk bleef overigens permanent op het scherm te zien.
Ik gaf ze daar 15 minuten voor wat uitliep naar 25 minuten. De resultaten werden een voor een gedeeld waarbij ik iedereen een hand gaf en vroeg:
“Dag meneer/mevrouw Mondriaan. Ik ben heel benieuwd naar uw volgende werk en waarom u dat zo heeft gemaakt.”
Wat zie jij er opgewekt uit. Ga je iets leuks doen vandaag?
Jazeker Piet, ik ga straks een speltest doen op een lagere school hier een eindje verderop.
Een speltest? Je gaat een spel testen?
Ja inderdaad.
En wat ga je testen dan?
Ik ga testen hoe ik gebruik makend van spelprincipes tienjarigen kinderen nieuwsgierig kan maken naar abstracte kunst in musea.
En wat bedoel je met spelprincipes?
Bernard Suits definieert spel als een vrijwillige poging tot het overwinnen van overbodige obstakel. Ik vraag de klas straks dus eerst wie er mee wil doen om erachter te komen van wie dit kunstwerk is:
Dat is een van mijn laatste werken!
Inderdaad. Ik laat ze dit zien:
Cor, ik ben heel benieuwd of ze weten dat ik dat gemaakt heb.
Goedemorgen Piet. Heb je nog nagedacht over wat ik je gisteren liet zien?
Ja natuurlijk. Het verschil tussen Theo van Doesburg en mij volgens deze twee plaatjes zou kunnen zijn dat ik minder relaties heb dan van Doesburg. Hoe zijn die relaties gelegd?
De plaatjes heb ik van de site van het Modern Museum Of Art en ondersteunde de tentoonstelling “Inventing Abstraction 1910-1925” die plaats vond van december 2012 tot en met april 2013 in het MOMA New York.
Onderzoekers hebben honderd kunstenaars gekozen die een belangrijke rol hebben gespeeld in het ontstaan van de abstracte kunst en gekeken of ze een relatie met elkaar hadden. En binnen die honderd had jij er 11 en van Doesburg 28. Daarom is zijn naam in een rood balkje. In een rood balkje staan de kunstenaars die meer dan 24 relaties hebben.
De verdere info over jou was nogal summier.
Twee werken? Die linker herken ik. Die heb ik in 1916 gemaakt.
Die andere herken ik niet. Is wel heel strak en mooi ook zo met die primaire kleuren vastgezet in die zwarte lijnen.
Dat klopt dat je die niet kent Piet. Die is uit 1921 en jij bent uit 1917.
Je maakt me nieuwsgierig naar mijn werk na 1917.
Hahaha. Ik zou je ook je laatste werk kunnen laten zien. Dat is zelfs gemaakt in een ander land dan bij jouw info staat. Naast Nederland en Frankrijk woonde je na 1917 namelijk nog in twee landen.
Geweldig. Zijn werken zijn prachtig gemaakt, vertellen een verhaal, laten je nadenken over je plek in de maatschappij en hebben humor…..met hier en daar een scherp randje. De tentoonstelling is trouwens nog tot en met 5 juni.
En hij heeft ook nog eens echt wat te vertellen over kunst. Ik heb genoten van de Reflecture die je me gisteren liet horen.
Ik zal die andere drie even voor je opzoeken. Moment…………..Hahaha zie ik hier dat ze helemaal geen Reflecture heten maar Reith Lecture. Mooie vergissing. Vind Reflecture ook wel een goed woord. Enfin. Gisteren luisterde ik nummer 2 en 3 onderweg in de auto onderweg naar Maastricht.
Zullen we nu samen nummer 4 luisteren?
Lijkt me een uitstekend idee zo op de zaterdagmorgen.
